W wielu zawodach niemożliwe jest uniknięcie pracy na zmiany. Zmiana rytmu dobowego niesie ze sobą szereg zagrożeń dla ludzkiego zdrowia. Jak sobie radzić z pracą zmianową oraz nocną? Co powinno Cię zaniepokoić? W jaki sposób praca w nocy wpływa na organizm? Sprawdź, co powinieneś wiedzieć.

W jakich zawodach pracuje się w nocy lub zmianowo? 

Według informacji podawanych przez PAP około 15-20 proc. zatrudnionych Europejczyków pracuje zmianowo. Część pracowników nie odczuwa większych problemów spowodowanych takim trybem, eksperci ostrzegają jednak, że prędzej czy później taki stan rzeczy ulegnie zmianie. Praca w nocy lub w trybie zmianowym oznacza bowiem zaburzenie homeostazy organizmu. Na dłuższą metę może to prowadzić m.in. do zwiększenia ryzyka zapadnięcia na choroby metaboliczne czy układu krążenia. Choć z trzyzmianowym trybem kojarzy nam się głównie praca na produkcji, istnieje wiele innych zawodów, których przedstawiciele pracują w nocy lub na zmiany. Są to m.in.:

• barmani i kelnerzy, 
• wodzireje, DJ-e, 
• kierowcy, 
• pracownicy służb mundurowych, 
• magazynierzy, 
• portierzy, ochroniarze, 
• pracownicy pomocy drogowej, 
• pracownicy sklepów całodobowych, 
• taksówkarze, 
• lekarze, pielęgniarki, inni pracownicy szpitali.

Osoby te są narażone na szereg skutków ubocznych, które niesie ze sobą ten tryb pracy. Jak przetrwać pracę w nocy lub zmianową i czy da się ograniczyć jej wpływ na zdrowie? Sprawdź, jakich wskazówek udzielają eksperci.

Jak taki tryb pracy wpływa na zdrowie? 

Przy pracy zmianowej i nocnej niezbędna jest zmiana naturalnego rytmu dobowego. Jak zauważają eksperci, nie pozostaje to bez znaczenia dla naszego zdrowia. Jak praca w nocy wpływa na organizm?

Człowiek nie jest przystosowany do nocnych zmian. Większość z nas jest wówczas zazwyczaj bardziej ospała i mniej efektywna. Prędzej czy później możemy zauważyć u siebie objawy, które towarzyszą tzw. zespołowi długu czasowego. Należą do nich:

• rozdrażnienie, 
• zaburzenia snu, np. bezsenność, 
• zaburzenia poczucia upływu czasu, 
• zaburzenia perystaltyki jelitowej, 
• obniżenie siły mięśniowej, 
• spadek koordynacji wzrokowo-ruchowej.

Do najczęstszych symptomów, które wskazują na trudności z dostosowaniem się do wymuszonego rytmu dobowego, należą m.in. ciągłe zmęczenie, zaburzenia układu sercowo-naczyniowego i pokarmowego, zaburzenia funkcjonowania społecznego, problemy z używkami i pogłębienie się nałogu nikotynowego, wypalenie zawodowe, zaburzenia psychoneurotyczne. Specjaliści ze Światowej Organizacji Zdrowia ostrzegają, że osoby powyżej 45. roku życia nie powinny pracować w nocy - między innymi dlatego, że może to nieść za sobą zmiany hormonalne. 

Praca w nocy: jak ją przetrwać?

Nie zawsze mamy możliwość zmiany trybu pracy. W niektórych zawodach nie ma innego wyjścia - nocne zmiany są konieczne. Jak przetrwać pracę w nocy? Oto kilka najważniejszych porad: 

• zadbaj o otoczenie: nie przegrzewaj go, pracuj przy odpowiednim świetle, 
• załóż wygodne ubrania i obuwie, 
• regularnie spożywaj posiłki, 
• nawadniaj się,
• jeśli poczujesz się senny - rozbudź się, np. wychodząc na świeże powietrze lub skupiając się na planowaniu zadań, 
• dbaj o regularne wietrzenie przestrzeni, w której pracujesz.

Pamiętaj również o wysypianiu się, dzięki czemu nie będziesz senny w czasie pracy. 

Porady dotyczące pracy zmianowej

Przy pracy w systemie dwu- lub trzyzmianowym szczególnie ważne jest zadbanie o swoje zdrowie. Jak sobie radzić z pracą zmianową? Przede wszystkim należy: 

• zapewnić sobie odpowiednią ilość snu (minimum 7 godzin dziennie), 
• zdrowo się odżywiać, 
• zadbać o higienę snu.

Niektórzy pracownicy zmianowi korzystają także z urządzeń relaksacyjnych czy leków zawierających melatoninę (hormon snu), które pomagają w zwalczaniu zaburzeń snu. Zdaniem lekarzy rozwiązaniem problemów ze snem może być zażycie melatoniny tuż przed końcem pracy i powrót do domu w ciemnych okularach, by światło słoneczne nie pobudzało Twojego mózgu do pracy. Po powrocie zgaś światła w mieszkaniu i wyeliminuj wszelkie hałasy. 

Pamiętaj także o regularnych posiłkach, które dostarczą Ci wszystkich niezbędnych substancji odżywczych oraz o aktywności fizycznej. Regularnie badaj swój stan zdrowia, a jeżeli zauważysz jakiekolwiek niepokojące objawy, zgłoś się do specjalisty.

Artykuł partnera